Serdecznie witamy

zrób badanie RTG na narodowy fundusz zdrowia

kliknij, www

Wejherowo

Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wejherowo – stacja kolejowa w tym mieście.
Wejherowo
Widok z lotu ptaka
Widok z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Wejherowa Flaga Wejherowa
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat wejherowski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja gdańska
Data założenia 1643
Prawa miejskie 1650
Prezydent Krzysztof Hildebrandt
Powierzchnia 26,99[1] km²
Wysokość 12,7 - 149,7 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

50 375 (wg GUS) Green Arrow Up.svg
1866,5 os./km²
Strefa numeracyjna
58
Kod pocztowy 84-200
Tablice rejestracyjne GWE
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Wejherowo
Wejherowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wejherowo
Wejherowo
Ziemia 54°36′N 18°15′E/54,600000 18,250000Na mapach: 54°36′N 18°15′E/54,600000 18,250000
TERC
(TERYT)
6222915031
Urząd miejski
pl. Jakuba Wejhera 8
84-200 Wejherowo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Wejherowo w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Wejherowo w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Wejherowo i (kaszb. Wejrowò lub Nowé Miasto, niem. Neustadt[2]) - miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Wydany w 1880 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, uznaje miasto Wejherowo za stolicę Kaszub[3].

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto miało 50 375 mieszkańców.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002[4] Wejherowo ma obszar 25,65 km², w tym:

  • użytki rolne: 20%
  • użytki leśne: 47%

Miasto stanowi 2% powierzchni powiatu.

Historia

Jakub Wejher, założyciel miasta

Wejherowo – założone w 1643 przez polskiego wojewodę Jakuba Wejheraprawa miejskie uzyskało w 1650. Początkowo nazywane też było Wejherowską Wolą i Nowym Miastem (w odróżnieniu od "starego miasta" – czyli Pucka), natomiast potoczną nazwą niemiecką była w tym okresie Weihersfrey. Po 1676 przeszło na własność lokalnych rodzin magnackich (przez pewien czas należało także do Sobieskich). W wyniku I rozbioru Polski (1772) włączono je do Prus pod nazwą Neustadt. W 1818 zostało miastem powiatowym w rejencji gdańskiej (Prusy Zachodnie), stając się też siedzibą diecezji wejherowskiej Kościoła Ewangelicko-Unijnego, która istniała do 1945. W 1870 Wejherowo otrzymało połączenie kolejowe z Gdańskiem i Słupskiem. W owym czasie miasto zamieszkane było w większości przez Niemców i Kaszubów. Na przełomie XIX i XX wieku intensywnie rozwijało się gospodarczo.

W latach 1893-1911 funkcjonowała w Wejherowie agencja konsularna Stanów Zjednoczonych (agent konsularny Leopold Blum.

W 1920 wróciło do Polski (mimo protestów części lokalnej ludności). Stało się siedzibą powiatu morskiego w województwie pomorskim (który obejmował również Puck i Hel). Wkrótce struktura demograficzna zaczęła się powoli zmieniać na korzyść Polaków. W dwudziestoleciu międzywojennym był tu jeden z głównych ośrodków regionalizmu (postulowano autonomizację regionu Pomorza w ramach państwa polskiego).

We wrześniu 1939 Wejherowo zajęte przez Niemców powtórnie przemianowano na Neustadt in Westpreußen, zaś zasłużony burmistrz Teodor Bolduan został natychmiast aresztowany i rozstrzelany. Krótko po zakończeniu działań wojennych miasto odwiedził gauleiter Pomorza Albert Forster, który publicznie pogroził antyniemiecko nastawionym mieszkańcom Wejherowa. W okresie okupacji działała tu konspiracyjna organizacja TOW "Gryf Pomorski". Na przełomie 1939 i 1940 Niemcy rozstrzelali w lasach piaśnickich 12–14 tys. ludzi (w tym wielu wejherowian).

W marcu 1945 do miasta wkroczyły wojska radzieckie. W 1975 Wejherowo utraciło status powiatu, by w 1999 ponownie go odzyskać (w ramach województwa pomorskiego). W latach 2006–2008 przeprowadzono pierwszą od czasów powstania Kalwarii Wejherowskiej gruntowną renowację tego zabytkowego kompleksu. Od 2003, przeciwnie do większości miast w Polsce, liczba mieszkańców Wejherowa systematycznie rośnie. Aktualnie (2008) liczba mieszkańców miasta jest najwyższa w historii Wejherowa.

Ratusz miejski
pomnik Jakuba Wejhera

W skrócie:

Burmistrzowie, naczelnicy i prezydenci:

Demografia

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Wejherowa.

Dane z 30 czerwca 2008 wg GUS[5]:

Opis
Ogółem
Kobiety
Mężczyźni
Jednostka
Osób
 %
Osób
 %
Osób
 %
Populacja
46 247 100 24 053 52 22 194 48
Gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1803
937,7
865,3

Liczba ludności według GUS

Rok Liczba ludności
2003
44 532
2004
44 657
2005
44 977
2006
45 522
2007
45 869
2008
46 579
2009
47 188
2010
47 794
2011
50 145
2012
50 375

Klimat

Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Wejherowo znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +13 °C do +22 °C. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń (temperatura waha się od -6 °C do 1 °C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7 °C. Średnia roczna suma opadów wynosi 660 mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90 mm), najmniej opadów przypada na marzec (20 mm).

Średnie wartości temperatur i opadów w Wejherowie[6]
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Czer Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rocznie
Śr. wysoka temperatura [°C] +1 0 +3 +10 +16 +20 +22 +20 +18 +12 +6 +2 +11
Śr. niska temperatura [°C] -6 -5 -2 +1 +5 +9 +13 +11 +8 +5 +1 -1 +3
Opady [mm] 40 30 20 30 50 60 80 90 60 50 40 50 660

Współpraca

Przykład architektury modernizmu w Wejherowie – ulica 3 Maja

Turystyka

Zabytki i interesujące miejsca

Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie
Fragment ulicy Jana III Sobieskiego
Dawny szpitalik i przytułek
Świąteczne oświetlenie rynku miejskiego
Park Majkowskiego

W okolicy

Szlaki turystyczne

fragment jednej ze ścieżek rowerowych w mieście
  • szlak turystyczny zielony "Szlak Puszczy Darżlubskiej" – szlak biegnie zachodnią częścią Puszczy Darżlubskiej. Trasa rozpoczyna się przy dworcu kolejowym w Wejherowie, prowadzi w kierunku leśniczówki Miga. Następnie prowadzi do Piaśnicy, Jeziora Dobrego, skrajem lasu przez Sobieńczyce do Żarnowca i Krokowej. Szlak jest dostępny także dla rowerzystów.
  • szlak turystyczny czarny "Szlak Zagórskiej Strugi" – szlak ma długość 56 km i prowadzi z Gdyni Wzgórza św. Maksymiliana przez Piekiełko, Rumię do Wejherowa. Szlak biegnie głównie lasami, krawędzią Wysoczyzny Gdańskiej, mocno porozcinanej dolinami. Pełna jest pomników przyrody (drzew, głazów narzutowych) i stromych wejść. Trasa zaczyna się i kończy w dwóch największych dolinach, pierwsza to dolina Zagórskiej Strugi, druga to dolina Cedronu. Na trasie można zwiedzić również 17 z 26 kaplic Kalwarii Wejherowskiej.

Wejherowianie

Znani ludzie związani z Wejherowem (np. urodzeni lub zamieszkali w tym mieście):
  • Kinga Baranowska – polska himalaistka, zdobywczyni siedmiu ośmiotysięczników. Pierwsza Polka na ośmiotysięcznikach Dhaulagiri, Manaslu i Kanczendzondze.
  • Jan Białk – sportowiec, biegacz. Maratończyk, uprawiający również biegi uliczne. Wielokrotny mistrz i medalista mistrzostw Polski. Posiada najwyższą klasę sportową: mistrzowską międzynarodową.
  • Mirosław Bork – reżyser filmowy. Autor m.in. satyrycznej komedii Konsul (ze znakomitą kreacją Piotra Fronczewskiego).
  • Krzysztof Czerwionka – żeglarz, samotnie przepłynął Atlantyk w 1993 oraz Morze Północne i Bałtyk zimą 1993/1994 na jachcie SY Aurora 35 ft, weekender. Przypłynął do Gdyni 21 stycznia 1994.
  • Klemens Gniech – dyrektor Stoczni Gdańskiej (wówczas im. Lenina) w latach 1976-1981. Podczas Sierpnia '80 zwolennik mediacji ze strajkującymi. Zwolniony ze stoczni, z zakazem pełnienia funkcji kierowniczych w PRL, podczas stanu wojennego.
  • Rafał Karcz – sportowiec i instruktor kick-boxingu. Członek kadry narodowej, dwukrotny brązowy medalista Pucharu Świata, Mistrz Europy all style karate, pięciokrotny Mistrz Polski.
  • Alicja Kotowska – zakonnica, zmartwychwstanka, dyrektorka szkoły średniej, przełożona Zgromadzenia Sióstr Zmartwychwstanek w Wejherowie w latach 1934-1939. Rozstrzelana przez Niemców w lasach piaśnickich, gdzie znajduje się jej grób. W 1999 została ogłoszona błogosławioną przez papieża Jana Pawła II.
  • Dorota Masłowska – pisarka i felietonistka, autorka książki-bestselleru z 2002 Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną i laureatka Nike za Pawia Królowej (przyznana w 2006 za rok 2005).
  • Maciej Miecznikowski – śpiewak operowy (bas) i estradowy (grupa Leszcze). Nie urodził się ani nie mieszka w Wejherowie – ukończył jednak wejherowską Państwową Szkołę Muzyczną I stopnia i wejherowskie LO; śpiewał też w chórze Cantores Veiherovienses.
  • Marcin Miotk – młody, ale mający już na swym koncie liczne sukcesy, himalaista – który 5 czerwca 2005 zdobył Mount Everest (8848 n.p.m.) jako pierwszy Polak nie korzystający z maski tlenowej (patrz w archiwum wiadomości na internetowej stronie UM).
  • Cezary Paciorek – kompozytor, pianista, akordeonista; uznawany za najlepszego polskiego akordeonistę jazzowego. Współpracował z najlepszymi polskim jazzmanami. Laureat wielu nagród, nagrał kilkanaście – różnych stylistycznie – płyt. Interesuje go także muzyka kościelna. Prowadzi Scholę Świętojańską przy gdańskim Duszpasterstwie Środowisk Twórczych.
  • Hubert Skrzypczak – polski bokser, brązowy medalista XIX Igrzysk Olimpijskich w Meksyku, mistrz i wicemistrz Europy. Przez miesięcznik "Boks" został uznany najwybitniejszym polskim pięściarzem w wadze papierowej w historii.
  • Aleksandra Spanowicz (d. Aleksandra Czubek) – artysta plastyk, nazywana "pierwszą damą komiksu polskiego". Zajmuje się także ilustrowaniem książek. Laureatka wielu konkursów, uczestniczka wielu wystaw.
  • Paul Nipkow – wynalazca, twórca wynalazku nazywanego tarczą Nipkowa, stanowiącego podstawowy element pierwszych telewizorów i kamer telewizyjnych (tzw. telewizja mechaniczna), który umożliwił powstanie współczesnej telewizji. Uczęszczał do Wejherowskiego Gimnazjum (obecne I Liceum Ogólnokształcące im. Jana III Sobieskiego). Przez pewien czas mieszkał w tym mieście.
  • Tomasz Pohl – poeta, prozaik, eseista, autor tekstów piosenek i pieśni. Urodzony w Wejherowie, gdzie spędził dzieciństwo i młodość. Stworzył m.in. teksty do "Wejherowskiego Misterium Męki Pańskiej", widowiska "Kartki z Katynia". Autor książek: "Niedosyt" (2009), "Słowa pod wysokim napięciem" (1999), "Punkt widzenia" (1998). Laureat licznych konkursów literackich.
  • Wincenty Wrosz – oficer, a później werbista w Brazylii.
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Wejherowem.

Kultura

Wejherowo na przestrzeni wieków stanowiło silny ośrodek kultury polskiej, opierając się skutecznie akcji germanizacyjnej (działalność koła filomatów "Wiec" oraz S. Marońskiego, J. Łęgowskiego, L. Jakowickiego; koła śpiewacze i teatry amatorskie). Po 1920 miasto było także ważnym ośrodkiem regionalizmu kaszubskiego – wydawana była tu "Gazeta Kaszubska", ukazujące się najpierw jako dwutygodnik, a później tygodnik czasopismo "Klëka", przekształcone w 1939 w "Tygodnik Wielkiego Pomorza" oraz "Świt".

koncert zespołu Pudelsi

Wejherowo jest siedzibą Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, które gromadzi zabytki piśmiennictwa kaszubsko-pomorskiego, a także organizuje wernisaże i wystawy. Inne muzeum, w którym zapoznać się można z dziejami rodu Wejherów oraz z działalnością wejherowskich franciszkanów, zlokalizowane jest w podziemiach klasztoru.

Verba Sacra – Danuta Stenka czyta Biblię w języku kaszubskim

W mieście funkcjonuje Wejherowskie Centrum Kultury, które – podobnie jak Ognisko Pracy Pozaszkolnej – prowadzi liczne sekcje i koła zainteresowań, a także zajmuje się edukacją kulturalną, organizuje duże imprezy o charakterze masowym oraz koordynuje działania kulturalne w mieście i regionie. Przy Wejherowskim Centrum Kultury działa też kino studyjne, które powstało po zamknięciu kina "Świt" pod koniec ubiegłego wieku. W Wejherowie swoją siedzibę ma Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Majkowskiego, działa tu kilka chórów, m.in. chór męski Harmonia oraz odnoszący sukcesy w kraju i w Europie chór mieszany Cantores Veiherovienses. Dynamicznie funkcjonują tu również lokalne media, w tym telewizja – Twoja Telewizja Morska i Telewizja Wejherowo, lokalna prasa – "Gryf Wejherowski", "Panorama Powiatu Wejherowskiego", "Express Powiatu Wejherowskiego", "Puls Wejherowa" oraz lokalne serwisy internetowe.

Cykliczne imprezy kulturalno-rozrywkowe w Wejherowie:

  • Open Air Rock Festival
  • Ogólnopolski Festiwal Pieśni o Morzu
  • Verba Sacra – Modlitwy Katedr Polskich
  • Imprezy z cyklu African Battle: Reggae & Dub vs. Old Skul Funk & Afrobeat
  • Spotkania z Muzyką Kaszub w pałacu-muzeum
  • Jarmark Wejherowski
  • Dzień Jakuba
  • Festyn Wakacyjny
  • koncerty organowe w wejherowskiej kolegiacie
  • kameralne koncerty wigilijne w wejherowskiej kolegiacie
  • letnie koncerty w parku i na rynku
  • poetyckie wieczory literackie i muzyczne w kawiarni-galerii "Insula"
  • występy alternatywnych zespołów muzycznych w undergroundowym klubie "Fantomas"

Sport i rekreacja

korty tenisowe
kryta pływalnia

Najważniejsze obiekty sportowe w Wejherowie to:

  • Wejherowskie Korty Tenisowe
  • Stadion WKS "Gryf" – Wzgórze Wolności
  • Sala widowiskowo-sportowa przy Zespole Szkół nr 1
  • Kryta pływalnia i lodowisko (przy Zespole Szkół nr 3)
  • Pole golfowe "Sierra Golf Club" (Pętkowice k. Wejherowa)

Działają tu też kluby sportowe:

  • Wejherowski Klub Sportowy "Gryf" (przez kilka lat WKS "Gryf" był jedyną w okolicy drużyną III ligi piłkarskiej)
  • Klub Sportowy "Sprzęgło" Wejherowo
  • Klub Sportowy "Tytani" Wejherowo (piłka ręczna)
  • Klub Sportowy UKS "Szóstka"
  • Klub Sportowy UKS "Ósemka" (koszykówka, Unihokej)
  • Klub Pływacki UKP "Trójka" Wejherowo

Cykliczne imprezy sportowe w Wejherowie:

  • turniej streetballa na rynku
  • wyścig rowerów górskich na morenowych wzgórzach
  • biegi im. Jakuba Wejhera
  • turnieje piłkarskie
  • zawody balonowe

Obiekty sakralne i cmentarze

kapliczka Kalwarii Wejherowskiej

Kalwaria wejherowska

Wejherowo jest niekiedy nazywane "duchową stolicą Kaszub" ze względu na znajdujące się tu liczne obiekty kultu religijnego, w tym sanktuarium pasyjno-maryjne oraz związane z nimi ruchy pielgrzymkowe o wielowiekowej tradycji.

Information icon.svg Osobny artykuł: Kalwaria Wejherowska.

Parafie

Istnieją tu następujące parafie rzymskokatolickie i podlegające im obiekty:

Zbory

Na terenie Wejherowa działalność duszpasterską prowadzi również zbór Kościoła Zielonoświątkowego, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym i wspólnota Kościoła Chrześcijan Baptystów oraz zbory Świadków Jehowy z Salami Królestwa.

Cmentarze

Współcześnie istniejące to:

Od 2004 działa w mieście stowarzyszenie, mające na celu upamiętnienie dawnych cmentarzy wejherowskich, do których należą:

  • Cmentarz Choleryczny
  • Cmentarz Ewangelicki – zlikwidowany (bez ekshumacji ciał) w 1951 przez władze komunistyczne ku oburzeniu mieszkańców miasta; obecnie upamiętniony granitowym głazem
  • Stary Cmentarz Ewangelicki – przy obecnej ulicy Kościuszki
  • Cmentarz Zakładu Psychiatrycznego – położony w lesie za jednostką wojskową, zachowało się sporo płyt nagrobnych, a także oryginalny układ ścieżek. W planach jest utworzenie lapidarium
  • Cmentarz Żołnierzy Niemieckich – zlikwidowany razem z cmentarzem ewangelickim w 1951
  • Cmentarz Żydowski – zachowały się ślady macew.

Edukacja

gmach Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2

Poza szkołami podstawowymi, gimnazjami oraz szkołami ponadgimnazjalnymi istnieją w Wejherowie następujące placówki oświatowe:

  • Kaszubsko-Pomorska Szkoła Wyższa
  • Medyczne Studium Zawodowe im. Z. Kieturakisa
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. F. Chopina
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka
  • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Niesłyszących im. Jana Siestrzyńskiego
  • Szkoła Muzyczna YAMAHA

Transport i komunikacja

Information icon.svg Osobny artykuł: MZK Wejherowo.

Komunikacja autobusowa

System komunikacji miejskiej w Wejherowie składa się z 16 miejskich linii autobusowych, organizowanych przez Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie (obsługiwanych przez MZK Wejherowo i Pomorską Komunikację Samochodową) i Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Z innymi miastami w Polsce Wejherowo ma połączenie dzięki węzłowi drogowemu i kolejowemu. Natomiast do okolicznych miejscowości dotrzeć można autobusami PKS. Funkcjonują tu również korporacje taksówkarskie.

Kolej

Przez Wejherowo przebiega linia kolejowa nr 202 (Gdańsk-Stargard Szczeciński). W mieście krzyżują się relacje kolejowe BerlinSzczecinKoszalinSłupskWejherowoGdynia oraz, aktualnie nieczynna, Wejherowo – Garczegorze. Z Trójmiastem Wejherowo połączone jest dzięki Szybkiej Kolei Miejskiej, obsługującej dwa przystanki osobowe oraz stację Wejherowo.

Stacje i przystanki kolejowe

W mieście aktualnie znajduje się stacja kolejowa i dwa czynne przystanki osobowe:

Dawniej znajdował się także przystanek (obecnie bocznica szlakowa) Wejherowo Cementownia oddany do użytku w 1902.

Drogi

W Wejherowie krzyżuje sie kilka ważnych dróg:

Transport lotniczy

W 1985 roku otwarto sanitarne lądowisko, położone przy ul. Jagalskiego.

Ok. 17 km na południe od miasta działa prywatne lądowisko Donimierz, a ok. 22 km na północny zachód śmigłowcowe lądowisko Gniewino.

Bibliografia

  • Józef Borzyszkowski, Klemens Bruski: Historia Wejherowa, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej Wejherowo 1998, ISBN 83-901354-8-5
  • Regina Osowicka, Jerzy Grubba: Ziemia Wejherowska, Wydawnictwo Morskie Gdańsk 1980, ISBN 83-215-7196-4
  • Regina Osowicka, Stanisław Janke (red.): Bedeker Wejherowski, Wydawnictwo ACTEN Wejherowo 2006, ISBN 83-922059-2-8

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Wojewódzki Wykaz Powierzchni Jednostek Podziału Terytorialnego Państwa, stan na dzień 1 stycznia 2012
  2. Mapa z 1910 roku
  3. Wejrowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  6. Historia pogody dla Słupska (ang.). Weatherbase.com. [dostęp 2008-04-17].
Reverse, ortodoncja katowice, pudełka z nadrukiem